3.Selim
Osmanlı sultanlarının yirmisekizincisi ve İslam
halifelerinin doksanüçüncüsü.
Saltanatı: 1789-1807
Babası: III.
Mustafa Han -
Annesi: Mihrişah Sultan
Doğumu: 24 Aralık 1761
Vefatı: 28
Temmuz
1808
24 Aralık 1761'de
Topkapı
Sarayı'nda
doğdu. Şehzadeliğinde en değerli hocalar elinde
mükemmel bir eğitim ve
öğretim görerek yetiştirildi.
Yüksek din ve fen ilimlerini,
Arapça ve
Farsça'yı
öğrendi. Amcası I.
Abdülhamid
devrinde
hükümdarlık sırasının kendisine
de
geleceğini
düşünerek, Avrupa devletlerinin siyasetini, idari ve
askeri
teş
kilatlarını öğrenmeye çalıştı.
Amcasının vefatı
üzerine 28 Mart 1789'da tahta
çıktı.
III. Selim Han'ın
hükümdar olduğu sırada
Osmanl?
?-Rus ve Avusturya harpleri
devam etmekteydi. Bilhassa Kırım'ın
Moskof iş
galine
düşmesi dolayısıyla Selim Han çok
üzülüyordu. Hazmedemediği bu durumu bir an
önce
düzeltmek istiyordu. O düşmana haddini
bildirmeden
ve ecdadının
âhını yerde bırakmadan
Allah'ın canını
almamasını ve
devletin kuvvet bulmasını niyaz
eder.
Cephedeki serdarlara
fermanlar
göndererek düşmana
karşı cansiperane
mücadele edilmesini ve Kırım'dan
çıkarılmasını
istedi. Buna karşılık Osmanlı ordusunun
Rusya ve Avusturya cephelerinde bozgun
durumunda bulunması sebebiyle
sadrazam
Padişah'a "Askerde cenk
edecek hal yoktur."
diye cevap
verdi. Bu haber üzerine daha da
kederlenen Sultan;
"Ben kan ağl?
?yorum." dedikten sonra, gece
gündüz uğraşarak
gönderdiği bunca askerin ne
olduğunu
sorar. Lakin bu ordu ile zafer kazanı
lmasının
mümkün olmadı
ğını anlayan Selim Han,
Avusturya ile
1791'de Ziştovi, Rusya ile de
1792'de Yaş muahedelerini
imzaladı.
Bu sırada
Avrupa'nın ve hususiyle
komşularının Fransa ihtilali ile meşgul olmaları
nı fırsat bilen Selim Han,
derhal ıslahat teşebbüslerine girişti. Devlet
adamlarının ıslahat
hakkındaki fikirlerini raporlar halinde aldı. Bir komisyon kurarak
ıslahat
programı
nı hazırlattı. Bu programda askerî ıslahatın yanı
sıra,
mülkî, idarî, ticarî,
içtimaî ve
siyasî ıslahatlar da yer alıyordu. Bu
programa
bağlı olarak 24 Temmuz
1793'te Bostancı ocağına
bağlı, modern tarzda
Nizam-ı Cedit adıyla
yeni bir ordu kurdu. Ordunun teknik
sınıfları takviye edilerek,
humbaracı,
topçu ocakları
için yeni kanunlar yapıldı.
1794'te
Mühendishane-i
Berr-i hümayun kuruldu. Ticarî
ve
iktisadî sahada yenilik
yapılıp, zahire nazırlığı kuruldu. Avrupa
devletlerine daimi
elçilikler kurularak 1793'te ilk tayinler yapıldı.
Avusturya,
Fransa, Prusya ve İngiltere merkezlerine gönderilen
elçiler,
bulundukları memleketlerin her türlü ilerlemeleri
ve gelişmeleri
hakk?
?nda bilgiler toplayarak İstanbul'a rapor edeceklerdi.
Selim Han geceli gündüzlü
çalışma ile
kısa bir sürede gerçekleştirdiği
ı
slahatların neticelerini
görmeye başladı. Mısır'ı
işgal
eden Napolyon'un 17 Mart
1799'da Akka kuşatması
Nizam-ı cedit
ordusu tarafından kırıldı. Akka
önünde
ağır bir bozguna
uğrayan Napolyon, 22 Ağustos
1799'da
Mısır'ı da terk etmek
zorunda kaldı. 1803'te
Arabistan'da ortaya çıkan vehhabi
isyanı bastırıldı.
1805'te Fransız ihtilalinin etkisiyle Rumeli'de
baş gösteren
isyan
hareketleri Abdurrahman Paşa komutasındaki Nizam
-ı cedit askeri
tarafından kısa
bir sürede bastırıldı. Bu olayları
fırsat bilen
Rusya, Osmanlı
Devleti'nin içişlerine karışmaya
başladı. Osmanlı toprakları
na girerek Hotin, Bender, Kili ve
Akkerman'ı
ele geçirdi. İngilizler Mı
sır'a saldırdı.
Fakat disiplinli ve
kudretli yeni Osmanlı orduları, İngiliz ve
Ruslara her cephede
üstünlük kurdular.
Osmanlı
ordusu cephede başarılar elde ederken, İstanbul'da
Nizam-
ı cedit
düşmanları harekete geçti. Fransa ve
İngiltere'nin
de
etkisi ile Osmanlı devlet adamlarının bazısı da
olayları kışkırttı.
Aleyhte büyük bir isyanın
başlaması üzerine III. Selim
Han Nizam-ı cedit ıslahatlarını
kaldırdığını ilan etti. Ancak bununla
yetinmeyen isyancılar Nizam-ı
cedit taraftarı devlet adamlarını şehit ettikleri
gibi,
Selim Han'ı da
tahttan indirdiler (29 Mayıs 1807). Rusçuk
yaranı
Alemdar Mustafa
Paşa kuvvetleriyle gelerek Selim Han'ı tekrar tahta
çıkarmak
için harekete geçti ise de daha
önce
davranan asiler,
Sultan'ı şehit ettiler (28 Temmuz 1808). Laleli
Camii yanında
babası III.
Mustafa Han'ın türbesine defnedildi.
Selim Han saltanatı müddetince içte
ve dışta
düşmanlarıyla mücadele etmesine rağmen,
ülke
imar edilip
fazla toprak kaybı olmadı. Başlattığı ıslahat
hareketlerinin
tam meyvelerini
toplayacağı sırada şehit edildi.
Üsküdar'da Selimiye ve
Çiçekçi Camii, Selimiye Kışlası ve
Heybeliada'da Bahriye mektebini yaptırdı. Şair ve hattat olup, şiirlerinde
İlhamî mahlasını kullanırdı.
HAKKINDA
YAZILANLAR
Üçüncü
Selim / Hayatı,
Sanatı,
Eserleri
M. Fatih Salgar
Ötüken Neş
riyat İstanbul 2001
Osmanlı
hânedânında san'atla uğraşmak,
geleneksel bir durum
arzetmektedir. Bu yönüyle Sultan, III.
Selim'in,
özellikle san'at severlerin nazarında farklı bir yeri
vardır. Bu
görüşte, siyasî hayatı,
yenilikçi ruhu
sebebiyle
tahttan indirilmesi ve dramatik sonu, şiirleri,
besteleri, bulduğu makamlar ve
hattatlığı
muhakkak ki etkili olmuştur. En
önemlisi, mûsiki
hayatına getirmiş
olduğu
olağanüstü hareket ile
mûsikimizin
günümüze tüm ihtişam?
?yla gelmesinde
büyük rol oynamıştır.
|
27/09/2008 11:20 
isparta 
84
