Yusuf Has Hacip
Yusuf Has Hacib Karahanlı edip, şâir ve
devlet adamı. Doğu Türkistan’daki Balasagun şehrinde,
muhtemelen 1017 yılında doğdu. Asil bir Türk ve
Müslüman âileye mensup olduğu tahmin edilmektedir.
Balasagun’da tahsil ve terbiye gördü. Karahanlı
hizmetine
girip, “Has Hâcib” unvânını
almadan
önce Balasagunlu Yûsuf, olarak tanındı.
Balasagunlu
Yûsuf, kendini çok iyi yetiştirdi. Elli
yaşlarındayken on sekiz ay
içerisinde manzum olarak Kutadgu Bilig
adlı meşhur eserini yazdı. Bu
kitabı, Kaşgar’a gelip,
1070’te Karahanlı
hükümdarı, edebiyat
meraklısı Uluğ Kara Buğra Hana arz
etti.
Kara Buğra Han, Türklerin
ahlâk hukuk ve devlet
idâresi ile
törelerini
çok güzel olarak dile getiren
eseri, Balasagunlu
Yûsuf’a, sarayında okuttu. Kutadgu Bilig,
Karahanlı
Sarayında
günlerce okunup, çok beğenildi.
“Uluğ Has
Hâcib” unvânı ile
başvezir
yardımcılığı ile taltif
edilerek, en yüksek Karahanlı
devlet
memuriyetlerinden biri verildi. Bu vazifesiyle
“Yûsuf Has
Hâcib” olarak tanınıp,
târih ve edebiyat
literatürüne girdi.
Yûsuf
Has
Hâcib, İslâmî Türk
edebiyatının,
eseri
elimize geçen ilk yazarıdır. Devrinin bilgin bir yazarı
ve
Türk
tefekkür târihinin mümtaz bir
dü?
?
ünürüdür. Eserini,
münâcât, nât, cihâr
yâr-ı
güzîn’i övme ile
süslemiştir.
Yûsuf Has Hâcib’in
vefâtı muhtemelen
1077’dir.
xxxxxxx
YUSUF HAS
HACIB
Yusuf Has Hacip,
who lived in Karahanli State
period, was born in Balasagun city
in 1017. His family is estimated
to be one of the
notables of the period. He received his first
education in Balasagun. He was
called as
"Balasagunlu Yusuf (Yusuf from
Balasagun)" before he was
entitled as "Has Hacip".
He wrote
his
famous book Kutadgu Bilig promoting him all over the
world in his 50. He nearly
immortalized
with his book he completed in 18 months.He
presented such immortal
book to Karahanli ruler
Ulug Kara Bugra Khan, going to Kaşgar
in 1070. Ulug Bugra
Khan, who was also interested
in literature and art, after having read
the book in the
palace, entitled Balasagunlu Yusuf as
"Ulug Has
Hacip".
Balasagunlu Yusuf, who was gratified with the help of
grand vizier of
Karahanli State,
became famous as Yusuf Has Hacip during his office as
deputy grand
vizier.
Yusuf Has Hacib, who was a distinguished
scientist
and writer
of his age, is the first Turkish writer whose Islamic Turkish literature book
reached
today.
Yusuf Has Hacib passed away in 1077. His grave is in
Kaş
gar,
which is one of the most important cities of Eastern Turkistan under Chinese
invasion.
|
27/09/2008 11:29 
isparta 
87
