ESERİ: Kitab-ı Bahriye, (Yeni harflerle, Denizcilik
Kitabı,
2 kitap, Y. Senemoğlu (haz),Tercüman 1001 Temel
Eser
Doğum tarihi kesin olarak
bilinmiyor. 1465-1470
arasında
Gelibolu'da doğdu. Asıl adı Muhiddin
Pirî'dir.
Karamanlı
Hacı Ali Mehmed'in oğlu ve
ünlü Osmanlı
denizcisi Kemal
Reis'in yeğenidir. Akdeniz
de korsanlık yapmakta olan
amcasının yanında
yaklaşık
1481'den sonra denize açı
ldı. 1487'de onunla
birlikte
İspanya'daki
Müslümanlar'ın yardımına gitti.
1491-1493 arasında
Sicilya, Sardunya, Korsika adalarına ve güney
Fransa
kıyılarına
yapılan akınlara katıldı. Amcasıyla birlikte
Osmanlı
Devleti'nin
hizmetine girerek 1499-1502 Osmanlı-Venedik
Savaşı'nda bir
savaş
gemisinde kaptanlık yaptı. 1511'de
amcasının
ölümü üzerine
Gelibolu'ya
çekilerek
Kitab-ı Bahriye (Denizcilik Kitabı)
üzerinde
çalıştı ve
1513'te bir dünya
haritası
çizdi.
1516 Mısır seferinde
Osmanlı
donanmasında kaptan olarak savaştı.
1517'de ilk
çizdiği
haritayı Yavuz Sultan Selim Han’a sundu.
1521'de Kitab-ı
Bahriye'yi tamamladıktan sonra 1522'de
Rodos
seferine katıld?
?.1524'te sadrazam Makbul İbrahim
Paşa'yı Mısı
r'a
götüren gemiye
kılavuzluk etti. Sadrazamın ilgilenmesi
üzerine 1525'te Kitab-ı
Bahriye'yi yeniden
düzenleyerek
onun aracılığıyla Kanuni
Sultan Süleyman
Han’a sundu.
1528'de
çizdiği ikinci haritasını da
padişaha armağan etti.
1528'den
sonra güney denizlerinde
görev yaptı. Portekizlilerin
Aden'i alması üzerine
Süveyş'teki Osmanlı
donanmasına kaptan atanarak 26 Şubat
1548'de Aden'i geri aldı.
1552'de önemli bir Portekiz
üssü olan
Maskat'ı
ve ardından Kişm Adası
'nı alarak
Hürmüz Kalesi'ni
kuşattı.
Portekizliler'in Basra
Körfezi'ni kapatmak istediklerini
duyarak
kuzeye yöneldi.
Katar Yarımadası'na, Bahreyn Adası
'na
egemen olarak
Mısır'a geçti. Donanmayı Basra
Körfezi'nde
bıraktığı için sefer sırasında
kendisinden
yardımını
esirgeyen Basra Valisi Kubâd Paşa'nın
da giriş
imleriyle
suçlu görülerek Kahire'de 1554
yılında
idam edildi.
Büyük bir denizci
olduğu
kadar
büyük bir haritacı olan Pirî Reis,
korsanlık
günlerinden başlayarak gezip gördüğ
ü
yerleri
yabancı kaynaklardan da yararlanarak tarihi ve coğrafi
özellikleriyle birlikte
kitabında anlatmış ve haritalarını
çizmiştir. Kitab-ı
Bahriye'nin nazımla yazılan ve denizcilikle
ilgili
tüm bilgilerin toplandı
ğı başlangıç
bölümünde, genel
açıklamalardan sonra
Ege
ve Akdeniz adaları tanıtılarak denizle ilgili
gözlem ve deneyim
önemi vurgulanır. Fırtına,
rüzgâr
çeş
itleri, pusula ve haritanın tanımından
sonra
dünyayı kaplayan denizler
ve karaların oranı belirtilir.
Portekizliler'in denizcilikteki ilerlemeleri ve keşifleri,
Çin Denizi, Hint
Okyanusu, Akdeniz ve Ege Denizi'ndeki
rüzgârlar, Basra
Körfezi, Atlas Okyanusu ayrıntılı
biçimde
anlatılır.
Düz yazı ile
anlatımın
başladığı haritalı
bölüm asıl metni oluş
turur. Bu
bölümde
Çanakkale Boğazı'ndan
başlayarak Ege Denizi kıyı ve adaları,
Adriyatik Denizi kıyıları, Batı
İtalya, Güney Fransa, Doğu İspanya k?
?yılarıyla
çevresindeki adalara ilişkin tarihi, coğrafi bilgiler verilerek Kuzey
Afrika
kı
yıları, Filistin, Suriye, Kıbrıs ve Anadolu kıyıları izlenerek
Marmaris'te tüm Akdeniz'in havzası noktalanır.
1513'te çizdiği ilk haritasında Kristof
Kolomb'un 1498'de çizdiği Amerika haritasından, Portekiz
ve
Arap
haritalarından yararlandığını belirtir. Elde kalan
parçası
Avrupa ve
Afrika'nın batı kıyılarıyla Atlas
Okyanusunu, Antil Adaları
nı, orta ve
Güney Amerika'yı
gösterir. 1528'de
çizdiği
ikinci haritasından
günümüze kalan
parça,
büyük bir dünya haritasının kuzey
batı
köş
esi olup Atlas Okyanusu'nun kuzeyini, kuzey ve orta
Amerika'nın yeni keş
fedilmiş kıyılarını ve
Grönland'dan Florida'ya uzanan kı
yı şeridini
içerir. Adalar ve kıyılar son keşiflere dayalı olarak daha
doğru
çizilidir. Keşfedilmeyen yerler ise beyaz bırakılarak, bilinmediği
için çizilmediği belirtilir. İlk haritadan daha
büyük
ölçekli ve gelişkin olan ikincisi,
teknik
olarak döneminin en
ileri örneğidir.
|
06/10/2008 14:45 
isparta 
84
