Zeka
Geriliğ
i
Zeka
Geriliğ
i Bir insanın toplumsal yaşamını etkileyecek derecede
normalin
altı
nda zeka seviyesine sahip olması durumuna verilen isim. Zeka
geriliğine sahip
insanlar s?
?rasıyla idiyot, embesil ve moron şeklinde
sınıflandırılırlar.
Zekâ geriliğinin sebepleri:
1.
İrsî (soyaçekim) zekâ gerilikleri:
Hafif derecedeki
zekâ geriliklerinin büyük bir kısmını
bu
grup
meydana getirir. Anne ve babanın geri zekalı olması hâlinde
çocuk da geri zekâlı olabilecektir. Alkolizm, toksikomani,
aşı
rı
yaşlılık buna etken olabilir.
2. Gebelik
sırası
nda
annenin ve bebeğin karşılaştığı tehlikeler,
önemli birer sebep
sayı
labilir: Çocuğu
düşürme denemeleri,
özellikle
hâmileliğin
ilk üç ayında annenin
kızamı
kçık,
çiçek, toksopalsmosis, kabakulak,
kızamık,
çocuk felci, su çiçeği, mikrobik sarı
lık, grip,
boğ
maca, tifüs, kızıl, sıtma geçirmesi gibi. Bu
hastalıklardan birine
yakalanan kadının, doğacak çocuğunun
muhakkak geri
zekâlı olması söz konusu değildir. Gebelikte
röntgen
çektirme, sigara ve alkol kullanma yine zekâ
geriliğine sebep olabilir.
3. Doğum sırasında
çocuğun beyninin
zedelenmesi, beynin oksijensiz kalması yine
önemli sebeplerdendir.
4. Dört-beş
yaşına kadar beyin ve sinir sistemi hı
zlı bir olgunlaşma
(tekâmül) hâlindedir. Bu olgunlaş
mayı engelleyen
sebepler (enfeksiyonlar, kafa travmaları ve zehirlenmeler),
zekâ
gelişiminin
duraklamasına veya aksamasına yol açabilirler.
Beynin,
daha
çok virüs adı verilen mikroplarla ortaya
çı
kan,
ansefalit dediğimiz iltihâbî
hastalığında
hayâtî tehlikeleri olabilir. Hastalığı
atlatanların bir
çoğunda zekâ geriliği
görülür.
Küçük
yaşlardaki boğmaca diğer bir sebeptir.
Menenjit,
ciddî kafa darbeleri,
ağır orta kulak iltihapları, beyni etkileyen
zehirlenmeler
zekâ geriliğine
yol açabilirler.
5. Beynin
gelişmesini
doğuştan veya erken çocukluk
çağında
engelleyen
mühim sebeplerden biri de kafatasının
yapı anormallikleridir.
Mikrosefali (küçük beyin) bunun
tipik
örneğidir.
Kafa içi sıvılarının basınç
artması sonucu başın
büyümesi ve gelişmekte olan
beynin
sıkışması şeklinde
meydana gelen, hidrosefali denen hastalıkta
zekâ geriliği oldukça
sıktır. Bütün
bunların dışında, kromozom anormallikleri yine
irsî
(soyaçekim) bir başka zekâ geriliği sebebidir.
Mongolismus
denen, Moğol ırkını andıran çocuklar, geri
zekâlılar?
?n önemli bir kısmını meydana getirirler.
Zekâları hafif veya
orta derecede geridir. Normalde 46 olan kromozom
sayısı
1 artarak 47 olmuştur.
Daha çok ileri yaşlarda doğum
yapan annelerin
çocukları
arasında da rastlanır.
Zekâ geriliğinin sı
ralanması: Zekâ
gerilikleri,
zekâ bölümlerine
göre şu
şekilde sıralanır:
IQ’su
0-25 olanlar
ağır geridir (idio):
Bütün zekâ faaliyetleri
hemen
hemen yok gibidir. Buna
ilâveten birtakım bedenî gelişme
kusurları da vardır. Kurumlarca
korunması gerekir. Bâzı basit
alı?
?kanlıkları bile kazandırmak
mümkün değildir.
Bâzıları birkaç
cümleyle konuşma
öğ
renebilir. Büyük kısmı
konuşmaz.
Çoğu tuvalet,
beslenme alışkanlıkları kazanamaz.
Büyük bir kısmı
nda yürüme bile
gelişemez.
Çoğu erken yaşta
ölür.
IQ’su 26-50 arası
olanlar orta geridir (embesil):
Normal bir
çocuğun kâbiliyetinin
yaklaşık en fazla
yarısı kadar
kâbiliyeti gelişeceğinden, konuş
maları ve sosyal
intibakları daha sını
rlı ve geç olacaktır.
Çok az bir
kısmı 10-12 yaşından
sonra basit okuma yazma
öğrenebilir.
Kelime hazineleri kıttır.
Günlük yaş
antıları
için gerekli olan basit uyum ve al?
?şkanlıkları
kazanabilirler. Fazla
sorumluluk taşımayan basit el zanaatlerinde veya
tarla-
bahçe
işlerinde 13-14 yaşından îtibâren
çırak
niteliğinde çalıştırılırlarsa, işe uyum sağ
layabilirler.
Esâsen en doğru yol da budur. Çevrelerince geri
oldukları
kolayca fark edildiklerinden, alay konusu edilmemeleri, bilakis korunmaları,
desteklenmeleri
gerekir.
IQ’su 51-75 arası
olanlar hafif geridir (debil):
Zorlukla da olsa ilkokul öğretimine
başlayabilirler,
bir kısmı okulu bitirebilir, bir
kısmı ise okula hiç
devam edemez. Bu
seviyedeki gerilerin kendine mahsus,
hafif ve yavaş ilerleyen
eğitim programı
çerçevesinde,
özel alt
sınıflarda eğitim
görmeleri gereklidir.
Büyük
şehirlerimizin bâzı
ilkokullarında böyle
sınıflar
vardır. Bu çocuklarda dikkat,
muhâkeme,
hâfıza,
irâde zayıf gelişir. Fikir
üretimi kıttır.
Heyecanları
değişken olup, telkine kolayca yatkın
olduklarından gençlik
ve
yetişkinlik yaşlarında kolayca
suça yönelebilirler, şaka
kaldırmazlar. Geri oldukları kolayca
fark edilemez, uyumsuzlukları terbiyesizlik
sayı
labilir. Yetişkin çağa
vardıklarında 11-12 yaşındaki bir
çocuğun zekâsına
sâhip olabilirler.
IQ’su 76-90 arası
olanlar sınır
zekâlıdırlar:
Normalle geri arasındaki kişilerdir.
Zekâ geriliğinin
oranları: Bu
bölümlenmeye
göre, zekâ
bölümü (IQ)
75’ten aşağı olan
çocuklar geri zekâlı
sayılır. Bunların çocuk
kesimindeki oranı % 3 dolayındadır.
Sınır zekâlılar ise % 10-15
arasındadır. Zekâ
bölümü
90’ın
üstünde olanlar normal zekâlılardı
r.
Bütün geri zekâlıların yaklaşık %
75’i hafif,
% 20’si orta, % 5’i ağır gerilerdir.
Zekâ geriliğinde tedâvi: Şâyet
bir
çocukta zekâ geriliği ortaya çıkmışsa,
bunun
giderilerek tedâvisi mümkün değildir. Burada
esas
tedâvi, mevcut zekâ kâbiliyeti ile en
yüksek
verimde,
çocuğun aktivitesini ve topluma uyumunu
sağlayabilmek,
mümkün olan seviyede öğretimini
sürdürebilmektir. Yâni eğitimini yapmaktır.
Psikomotor
eğitim
(yürüme, denge, koşma hareketleri, ince el
becerileri)
önceleri
önemlidir. Konuşma eğitimi özel bir
yer tutar.
Ayrıca
günlük hayatta gerekli olan bilgiler ve
alışkanlıklar?
?n (beslenme,
tuvalet, tehlikelerden sakınma gibi)
kazandırılması gerekir. Bu
uygulamalarda
müsbet davranış ve
fiilleri teşvik, tasdik etme ve
mükâfatlandırma, daha sonra da
tekrarlayarak pekiştirme baş
lıca
prensiptir. Menfi davranışlar engellenmeli
ve doğrusu öğretilmelidir.
Âile ile de işbirliği yapılarak,
evdeki yaşayışın da
tedâvinin
paralelinde tesirini sağlamak
gereklidir.
Zekâ testleri:
Zekâ
testlerinden sık kullanılanlardan
bâzıları şunlardır:
Cattell Zekâ
Testi: Kültürden
ar?
?nmış bir testtir. Bütün
toplumlara uygulanabilir.
Üç çeşidi vardır: Birincisi 4
-8 yaş arasındaki
çocuklar ve debiller (hafif zekâ gerisi olanlar)
için;
ikincisi 8-
12 yaş arası çocuklar ve
bütün
yetişkinler
için;
üçüncüsü
yüksek
seviyedeki genç ve yetişkinler için hazırlanm?
?ştır.
Sorulan soruların belli bir zaman içinde cevaplanması istenir.
Alexander Pratik Zekâ Testi: Bu testle ilkokulu
bitiren
çocukların teknik kâbiliyetlerini
ölçmek ve
onları daha ileri sınıflara (özellikle
sanat okullarına)
yöneltmek
maksadıyla hazırlanmıştır. Test
aynı zamanda
özel sınıflarda
okutulması icab eden
çocukların tespitinde
çok işe
yaramaktadır. Testte tahta
kutulardan, boyalı
küplerden çeşitli
problemler
çözülmesi istenir.
Porteus
Labiret Testi: Zekâ fonksiyonunun özel bir şeklini
ölçer. Meselâ, bâzı vaziyetlerde temkinli
davranmak, ileriyi görmek, çeşitli engellerden kendini korumak
gibi.
Bu
test bilhassa bir insanın bugünkü
hayâtındaki
davranı
şlarda gösterdiği |
03/11/2008 16:34 
yarenim 
87
