Osmanlı sultanlarının yirmidokuzuncusu ve
İslam
Halifelerinin doksandördüncüsü.
Saltanatı: 1807-1808
Babası: I.
Abdülhamid Han -
Annesi: Aişe Sineperver Valide Sultan
Doğ
umu: 8 Eylül 1779
Vefatı: 16 Kasım 1808
8
Eylül 1779 tarihinde Ai?
?e Sineperver Valide
Sultan'dan doğdu.
Şehzadeliğinde yüksek din ve fen
bilgileri
öğretilerek yetiştirildi.
Amcası Sultan III. Selim Han'ın ıslahat
fikirlerine karşı çı
kan bazı devlet adamları
yeniçerileri tahrik
ettiler. Neticede
Kabakçı
Mustafa'nın sevk ve idaresinde ayaklanan
yamaklar,
Selim Han'ı
tahttan indirerek şehzade Mustafa'yı sultan ilan
ettiler (29
Mayıs 1807).
Devlet idaresini ele geçiren
asiler,
Nizam-ı
cedit kuvvetlerini dağıttılar. İsyanın teşvikçisi
Köse
Musa Paşa, Sultan Selim taraftarlarını birer birer ortadan kaldı
rdı.
İstanbul'daki isyan, Rus cephesindeki ordunun disiplinini bozdu. Orduda
bulunan Selim
Han taraftarları, Rusçuk ayanı Alemdar Mustafa
Paş
a'nın yanı
na sığındılar. Bu hadiseler üzerine
Mustafa Han
sadrazamı Hilmi Paş
a'yı azlederek yerine Çelebi
Mustafa Paş
a'yı sadarete getirdi.
Osmanlı ordusundaki bu
karışıklıktan
faydalanan Ruslar, Eflak ve Boğ
dan'da bazı kaleleri
ele geçirdiler.
Ancak bu sırada Rusların Fransa
imparatoru Napolyon
karşısında zor
durumda kalmaları, barış istemelerine sebep
oldu. 20
Ağustos 1807'de
yapılan mütarekeye göre Ruslar,
zaptettiği yerleri geri verecekti.
IV. Mustafa Han, Rusya
ile
yapılan
mütarekelerden sonra, İstanbul'da asayişi
sağlayabilmek
için harekete geçti. Bu sırada asiler işi
çığı
rı
ndan çıkararak halkın mallarını
yağmalamaya,
yeniçeriler de
her işe karışmaya
başlamışlardı. Mustafa Han
öncelikle asileri bir
kısmını
çeşitli bahane ve vazifelerle
saraydan uzaklaştırdı. Ancak
zorbaları tamamen sindirebilmek için
büyük bir
güce ihtiyacı vardı. Bunun için
Alemdar Mustafa
Paşa'n?
?n İstanbul'a gelmesi istendi. Kendisine sadık
16 bin
kişilik kuvvetle harekete
geçen Alemdar, öncelikle boğaz
nazırlığı yapmakta olan
Kabakçı Mustafa'yı
öldürterek kafasını
sadrazama yolladı.
Kabakçı
'nın
öldürülmesi, saray
erkanı ve
yeniçeriler arsında
büyük telaşa
sebep oldu. Daha
sonra İstanbul'a giren Alemdar,
zorbaları ortadan
kaldırmaya ve
fesatçıları sürmeye baş
ladı. Bu
sırada
Alemdar'ın taraftarları Sultan Selim Han'ı tekrar tahta
ç?
?karmaları için tahrike başladılar. Bunu sezen
sadrazam
Çelebi Mustafa Paşa, kendisinden İstanbul'u terk
etmesini istedi.
Buna
karşılık Alemdar Mustafa Paşa 28 Temmuz
günü on
beş
binden fazla askeri ile Bab-ı Ali'yi bastı.
Sadrazamdan
mührünü aldı. Ancak Selim'in
yeniden tahta
çıkması halinde kendilerini
öldürteceğinden korkan
asiler ve bazı devlet adamları,
padişahtan III. Selim ve şehzade
Mahmut'un
öldürülmeleri için ferman
çıkarttı
rdılar. Nitekim zorla saraya giren Alemdar, Selim
Han'ın
hançer
darbeleriyle şehit edilmiş cesedi ile
karşılaştı.
Hizmetkarlarının yardımı
sayesinde kurtulan şehzade
Mahmut'u padi?
?ah ilan etti (28 Temmuz 1808). Mustafa
Han ise, Topkapı
Sarayı'na yerleş
tirildi.
Mustafa
Han, zeki ve
tedbirli olmasına rağmen, III.
Selim Han'ın tahttan indirilmesi ve
başlatmış olduğu ıslahatların feci
akıbeti neticesinde tahta
çı
karıldığından, isyancıların
etkisinde kaldı.
Yeniçerilerin tamamen
zorba bir güruh olmaları
sebebiyle
isyancıları cezalandıracak bir kuvveti
yanında bulamadı. Bu
sebeple
onların isteklerine boyun eğmek zorunda kaldı.
Daha sonra asileri sindirmek
üzere çağırdığı Alemdar Mustafa
Paşa'nın,
Selim Han'ı tekrar tahta geçirme
teş
ebbüsü,
Mustafa Han'ın aleyhte hareketine sebep
oldu. II.
Mahmut Han'ın
saltanatı döneminden ve
ıslahatlarından memnun
olmayan bazı devlet
adamları,
yeniçerileri tahrik ettiler. Ayrıca kendilerine
yakın
gördükleri IV. Mustafa'yı tahta geçirmek
için harekete geçtiler. Bu durum
şeyhülislam'?
?n
verdiği fetva üzerine Mustafa
Han'ın
öldürülmesine yol açtı.
Mustafa
Han'ın
cenazesi merasim ile kaldırılarak, Bahçe
Kapısı
'nda babası I.
Abdülhamid'in türbesine
defnedildi.
Saltanat müddeti bir
sene iki ay olup,
ölümünde
yaşı otuz idi.
00/00/0000 00:00 
isparta 
80
